Posts Tagged ‘in memoriam’

This in memoriam I published 5 years ago on Flickr… recently I wanted to point a friend to the article and picture, but the 700 or so articles on my Flickr site have been classified all as ‘adult material’ years ago for no good reason (some fool must have complained) at all… attempts to have that ban lifted did not work out as there seems to be only a kind of Kafkian censorship court run by robots with the shifting firms that own Flickr and I never got a human written reply on my complaints. So now I regularly move postings from Flickr to my own blog. This posting on my friend Jadran Sterle on Flickr had 6.121 views…


It was in July this year [2014] I heard of the unexpected death of Jadran Sterle… (1) as often is the case with the loss of a friend, it made me look for pictures of him, looking at them intensely, bringing back shared moments of the past… We first met in Bologna in 1988 during a festival on Radical Culture of the European countries bordering the Mediterranean. He was there as a journalist for Slovenian television, I was there to show an exhibition for an upcoming international meeting in Amsterdam the next year – Europe Against the Current. Jadran had been involved as a young man in what could be labelled as the ‘cultural underground of Ljubljana and soon we discovered we had all kind of experiences and friends in common… Jadran had met some of the Dutch Provos in the sixties, I knew a bit about opposition movements in Yugoslavia and so we had a long talk and remained friends since… I met him again a few years later at an anarchist conference in Triest and as the world is small I discovered in the early nineties that my new Yugoslav girlfriend – who became the mother of my daughter – was a close friend of Jadran for many years… I made this picture already in July for the family Jadran left behind, but the text that comes with it remained half finished… something held me back… and as those who have died are never in a hurry… it is two month later now, before I publish it here.


Two pictures of Jadran Sterle
as I want to remember him
taken 12 years ago
on the day he picked me up from what once was Tergeste,
never became Trst,
and is best known now as Trieste
– a market and harbour town in the shatterzone of kingdoms, republics and empires
Illyrean, Roman, Byzantine, Frankish, Venetian, Habsburg, Napoleonic, Austrian –
still a multi-ethnic city half a century ago
Italian and Slovenian as major languages…
… after the First Wolrd War taken over by Italy
theatre of Mussolini’s fascist rule
birthplace of Slovenian anti-fascist movement
a contested city after World War II where the new power blocks
were almost confronting each other
Allied Forces versus Tito’s Partisan Army.

Slovenian nationalists saw the city as retribution
for Italian, German and Croatian fascists regimes
that had devastated their lands
“Trst je naš” (Triest is ours)…
It remained just a Slovenian irridentist dream
as The Free Territory of Triest was created to avoid further war
and the conflict was solved by a diplomatic policy of procrestination
‘de facto’ after seven, ‘de jure’ after thirty years.

Instead of going directly to Jadran’s house in in the Slovenian village of Unec
– to the North-East, up the bleached Karst mountain at Opcina –
we drove southward along the coast to Istria
careleslsy joking about all the borders we had to pass
borders that split up the natural continuity
of coast and peninsula
Italian, Slovenian, Croatian.

On our way into Istria
Jadran told me about the meeting of those two partisan commanders
one Slovenian, the other Croatian both belonging to the Liberation Front lead by Tito
and how these two ‘communist internationalists’
were deliberating about ‘ethnic borders’
not from a military strategic viewpoint
but to establish a dividing line
where a “pure” Slovenian and a “pure” Croatian was spoken
where a border line between their territorial command needed to be drawn.

I have forgotten some of the details he gave, but
in my memory some fragments of his story linger on.
Was it about the map they used, turned the wrong way
or had one, or both of the partisans, drank too much
that day in February 1944 in the village of Malija?
I tried to find his story back in all those
historical sources, now available on the internet
but did not find any of Jadran’s salient details
only how it ended up:
the East/West running river Dragonje became the border
while – linguistically speaking –
also the river Mirna could have been chosen
twenty or so kilometer more to the South.
Like in the rest of the litoral of South-East Europe
another border marked by mountains and rivers
was added to those created by swaying forces over millennia
seeking to establish their own power base
constructing and inventing national ‘identities’ to cement it
from Danube and Sava, to Drina and Drava.

We went land inward on our way
to what is jokingy called “the smallest city of the world”
the medieval fortified hill top city of Hum
with it’s 17 official inhabitants.
Just before arriving there – on the slope of a hill –
we got out of the car
to admire an exceptional historical monument.
A monument for a script
the old cyrillic script
– that travelled over a milennium ago
from Moravia down to the Adriatic coast –
named Glagolitic Script
after the Slavic word for ‘utterance’
– a script that often is proposed to be
the bedrock of Croatian culture.

There had been a heavy rain just before
and in the wet grass
stood all those Glagolitic letters
with monumental proportions
sculpted in stone.
There was also a round table
with four square stone stools
the table top engraved with something
that looked like a celestial scheme.

Jadran standing there like a ‘geomancer’
explaining me past and present
alluding to the recent history of this monument
only erected a few decades ago
a hidden Croatian call
for the break-up of this part of Yugoslavia
a cultural construct Ex Post Facto.

As we drove on
he marked me all those other ‘genius loci’
in the Istrian Karst landscape
with its underground waterways and histories.
Thus we both became time travellers
as his stories also gave a glimpse
of a different future that had failed to come.

Today, looking once more at the photographs I took
with Jadran standing in the field with stone letters
I see in the distance – very small –
the Glagolitic letter ‘L’
the ‘L’ for Ljudi, Ljudje
Croatian or Slovenian for ‘People’.
Build up from two high stones
standing apart to fit the height and width of a man
on top a shorter heavy stone, in fragile balance.

I remember now how it looked to me then
like a gate, “a gate to heaven”
a man made arch one has to pass through
to go to an other world.

Jadran Sterle died on July 17th 2014.

(1) “Farewell to the Adriatic Sterle, cosmopolitan, who swam against the tide Funeral book on TV Slovenia July 18, 2014 at 11:39, last intervention: July 18, 2014 at 18:00 Ljubljana – Reuters He died director Jadran Sterle (1949), a longtime associate of RTV Slovenia, philosopher, journalist, writer, author of numerous documentaries on the littoral cultural heritage and translator. Predlani are Sterle Val 202 hosted the show Sunday guest. In the interview he looked at his translation work, home library and home garden on the crops on which he was very proud. Neanderthal flute, the oldest bike in the Karst chalet in the Karst School under fascism … It’s only a few titles a rich oeuvre of documentaries and films journalist and writer Adriatic Sterle, who was convinced that it would be better to appreciate the past and its traditions you should be proud of the oldest needle, first bike, a Neanderthal flute and shepherd’s house. Sunday’s guest submission to the Adriatic ”

Machine translation from the introduction sentences of the memorial web page on Slovenian Television for Jadran Sterle: www.rtvslo.si/kultura/film/slovo-jadrana-sterleta-svetovl…

Read Full Post »

AGNES VARDA 1928-2019

It must have been the Cineclub of Den Bosch, a provincial town in the Netherlands where I attended the art academy, where I saw in 1962 Varda’s just released movie “Cléo de 5 à 7″… and as young would be intellectuals afterwards we discussed the hidden meanings which we thought to have discovered… but of course we had read in the newspapers… the Greek drama unity of time and space as indicated by the title (in fact the events depicted take half an hour more)… the confrontation between the glamorous life of the central figure a female pop singer – Corinne Marchand – and the the young man she meets by chance, drafted to serve in the French colonial war in Algeria… this last thing was something we Dutch youngsters understood at that time as the Dutch government had started to send young drafted soldiers to the other side of the globe, Nieuwe Guinea, to be employed into what soon was expected to develop into a colonial war with the new state of Indonesia… I was eighteen then and when I failed my exam in the art academy I would have to go into the army as well..

What was engraved into our memory the most were the aesthetics of this black and white movie, especially the Parisian loft, home of the pop singer, painted all white, floor, ceiling, roof-beams… it’s bareness created beauty, widened both space, and mind. A swing hangs from the ceiling and some more gymnastic contraptions (at that time such things would have no reference to bondage and sexual acts for us).


Of course Agnes Varda did not invent such a space, she used mostly existing spaces in a documentary way… (photos of bohemien parties in Amsterdam in the early sixties come to mind, with a lady with a mini-juup on a swing and some saxophonist playing) [*]… brings us back to the movie with a jazzy rehearsal in the lof with the singer with wonderboy Michel Legrand on the piano and Jean Luc Godard as supporting actor…
“tu joue sur ton piano
des noires et des blanches
et moi et moi
et moi je joue des hanches
j’en joue, c’est fou
des hanches”…

The pop singer Corinne Marchand who sings these lines in fact acts her own future life – as she had hardly had a career as a singer before she is chosen by Varda to play in her movie… which made Corinne Marchand famous overnight…
there is an inherent critique in several movie scenes of the manipulative practices of the music industry that uses such pretty girls to just reproduce the music and lyrics written for them and not by them…
“you play your piano
the blacks and whites
and me and me
and me I display my hips
I play them, it’s mad
these hips”

The pop-singer during the Greek drama time frame is waiting for the results of biopics taken, as she may have developed a cancer… which throws her out of the fancies and fairy tale life style of a celebrated singer… she is seen entering a cafe and playing on the jukebox one of her own songs… admidst reguar customers not aware of the contradiction between the joyous song and her anxieties… this a short moment before visiting her doctor… also she is seen when visiting a friend who is posing for a sculptor class with her attractive body amid representations of her formed by the hands of the students… this scene shows the other talent of Varda, that of a photographer, in the way the differences of light are captured between a naked body and its representations, displaying contrast between a wide and a narrowed down spectre of black and white and greys.


At the time a saw the movie in 1962 I was living in a loft of a small industrial building near Den Bosch in the South of the Netherlands and often working in a sculpture class studio of the art academy, including the exercise of directing one’s hands fo follow one’s eyes with a model on a turning platform. I must confess that my hands had hardly any experience then of touching a naked female body (I was a late comer say) and thus the enticing figure with the bobbed hair of the singer dressed in flurry white gripped me… images spun in my head of being with such a being, in such a space.

Three years later I got a job as an assistant for an Italian artist, Lucio del Pezzo, who was working that winter on an installation for the coming up Venice Bienale in 1966. So I found myself in a house in Paris that belonged at that time still to the artist Max Ernst at Rue Mathurin Régnier 58… many avant-garde artists and associates of name had stayed there, like Dorothea Tanning and Marcel Duchamps… the house had a small front courtyard with a shack and the main building had about four floors, not including the huge cellar. The floors were subleted and I was working on the floor that belonged to the Italian artist Enrico Baj who, on his turn, had rented it to Del Pezzo.
I was given this shack on the courtyard which looked sad and downtrodden.
That was my moment to reenact Varda’s spirit of Cléo de 5 à 7 by painting the whole shack and everything in it WHITE! What looked miseable at first, became a glorious space, be it on the ground floor and much smaller than the lofty loft in the cinematic original. No swing from the ceiling, no piano, no big baroque bed… but those who know how to live their fantasy do not need an exact replica.

Newer generations than me may have a hard time understanding such sentiments, when they see that movie. It looks banal to them. The story line is awkward. The acting unnatural. Maybe the scenary is the only thing that remains attractive. Travelogues through a Paris showing a soul that has eroded since.

I can not escape the nostalgic aesthetics of this early Varda movie. Interesting is the fact that her visual style is adaptive to the subject she chooses. She has a method to construct her drama according to a specific subject… something she produces by using existing scenery and – often – amateur actors.

Was it by chance that I saw her 1985 “Sans toit ni loi” (Vagebond) on ARTE tv only a week ago? It traces back the rebellious life of a young homeless woman who refuses any compromise when it comes to her independence… she is both adorable in her non compromise attitude and sad in her incapability to accept empathy and help. She ends up frozen to death in a ditch of a farmland.

I have a hard time to connect the message given by these two movies from 1962 and 1985. Maybe the only parallel is the process of self consciousness of the two female protagonists. Varda is certainly not delivering happy endings… apart then her own long, full and creative life that came to an end today… a life symbolised by the colours of sea, beach and her beloved fabric pattern of polka dots.

[*] Picture by Ab Pruis of a house party in Amsterdam, most probably 1963 showing a girl on a swing (the later added caption says Marijke Koger, but I doubt if that is correct) and next to her Robert Jasper Grootveld. Photograph from the Provo movement archive, now in the International Institute of Social History, Amsterdam. Grootveld went to Paris in 1963 doing a happening in the avant-garde Galerie Cordier (also photographed by Ab Pruis)… he may also have seen the movie of Varda in Amsterdam. Often it is hard to know if something is copy cat or simultaneous. From fall 1962 the movie “Cléo van 5 tot 7” was running in Amsterdam in Kriterion and Leidsepleintheater (with the documentary “De werkelijkheid van Karel Appel” (the reality of Karel Appel) by Jan Vrijman as a warm-up.


Read Full Post »


68 is Adje geworden. Dat was ook het jaar in de vorige eeuw dat ik Adje leerde kennen. Hij behoorde tot de groep van ‘openbare samenzweerders’ waaruit in december 1968 het Woningburo de Kraker ontstond. Samenzweringen in een het keldertje in van het Diogenes pandje Koestraat 7 in de Bethaniënbuurt, die op de vrijdagavonden openbaar werden voortgezet in Koffiehuis Jan Bisschop, om de hoek op de Kloveniersburgwal. Boven het keldertje woonde de beeldhouwer en restaurateur Hans ’t Mannetje, oprichter van wat toen in 1967 nieuw was, een buurtactieblad, Het Geïllustreerd Bethaniënnieuws.  Het blad was een protest tegen het eerste bestemmingsplan voor de Amsterdamse binnenstad (gebaseerd op de vernieuwde wet op de Ruimtelijke ordening) waarbij niet enkel de bebouwing stevig ‘uitgekernd’ zou worden, maar ook het sociale karakter van de buurt geheel dreigde te veranderen, van een gemengd wijkje met een breed scala aan inkomensgroepen en beroepen tot een ‘beparkt’ elitewijkje voor de betere burgerklasse.

Het moge niet gebruikelijk zijn bij het schrijven van een ‘in memoriam’, maar ik doe het toch, een opsomming van namen van hen die ik mij herinner uit de oergeschiedenis van de moderne kraakbeweging: Rob en Saar Stolk, Lou van Nimwegen (ex provo’s die de vrijheid van drukpers konden beoefenen omdat ze er zelf een hadden); Tom Bouman (ex-journalist bij Het Parool die zich aangesloten had bij één van zijn journalistieke onderwerpen, de provobeweging); Robert Hartzema en vriendin Carolien van Eelen (Robert, een kunstgeschiedenisstudent betrokken bij wat toen nog in een ludiek stadium verkeerde, de kunstenaarsgroep Internationaal Instituut voor de Herscholing van Kunstenaars (met Dibbets, Van Elk en Lucassen); Pieter Boersma (fotograaf van acties op de grens van kunst en politiek); Otto Schuurman (student Filmacademie die een Volkswagenbusje had en de logistiek verzorgde), Ruud Strietman (student Academie voor Bouwkunst en initiatiefnemer van een beroemde kraakactie – nog voordat dat woord gebruikt werd – in 1963 in de Generaal Vetterstraat); Gerard van den Berg (werkloos timmerman en radencommunist die ons historisch bewustzijn probeerde aan te praten); Pieter Niers en Hans Elzinga (psychologie studenten, waarbij Hans ook uitgever van een cultureel underground blaadje was, Psy-In); Josien Eissen en haar zoontje van twee Michiel (mijn later vriendin, bij haar toenmalige vriend weg, wilde op zichzelf gaan wonen); ikzelf een aan kunsthandel en galeriewezen ontsnapte straatkunstenaar die als beroep opgaf ‘cultureel coördinator’). De opsomming is incompleet maar brengt de sociale mengelmoes in herinnering waaruit de kraakbeweging ontstond. Wij gingen een verbinding aan die zoveel in beweging deed zetten.

Adje behoorde in deze groep tot de studentenfractie, met de N.V. Prolurk als het verbindend imago van een groepje studenten aan de Universiteit van Amsterdam (met onder meer Hans Elzinga en Pieter Kuyper). Zij wilden niet ‘de maatschappij’ maar hun eigen ‘dagelijkse leven’ veranderen. Belabberde woonruimte, woningnood, was zo’n punt dat niet op de agenda van revolutie predikende studentenorganisaties als ASVA en SVB stond. Organisaties nog ouderwets gebaseerd op lidmaatschap met enkel stemrecht voor hen die “een census van ƒ19,50” betalen, zo staat in een pamflet uit die tijd van de N.V. Prolurk te lezen. Het pamflet – dat dateer van 6 februari 1969 – zegt te spreken namen het “studentenproletariaat” en stelt dat de (tot doel in zichzelf geworden) studentenorganisaties er naar moeten streven zichzelf overbodig te maken:

“SVB, NSA, PSO enz. worden ontbonden wegens verregaande overbodigheid.”

Die overbodigheid wordt in de daaropvolgende periode manifest. Universiteiten worden door ministeriële beschikkingen gereorganiseerd wat een stroomlijning van het bestuursapparaat inhoudt waarbij efficiency het wint van democratie. Studentenorganisaties stellen zich te weer, gaan in overleg, overleg dat niets oplevert. Het beeld van de Franse opstand uit 1968 staat een ieder nog voor ogen. Bezetting van de universiteit is op de lippen. De ASVA (Algemene Studenten Vereniging Amsterdam), doet wat pogingen om tot bezetting van het bestuurscentrum, het Maagdenhuis, te komen, maar ziet er bij de minste tekenen van inzet van politie vanaf. Nieuwe losse verbanden van studenten, scholieren en werkende jongeren stellen uiteindelijk de daad, ‘directe actie’, bezetting van het Maagdenhuis mei 1969. Voorzitter Johan Middendorp van de ASVA is “verbaasd” als hij van de geslaagde actie hoort en spoed zich naar het Maagdenhuis, zoals Lenin in 1917 in allerijl van Zürich naar Sint Petersburg de trein nam nadat de machtsovername al een feit was.


20 mei 1969. Ed van Thijn op de rug gezien, pleegt ruggespraak met drie bezetters van het Maagdenhuis. In het midden Johan Middendorp voorziter van studentenvereniging ASVA, rechts Adje…

Ook Adje en Rob Stolk zijn bij de bezetting betrokken, Rob neemt met een aantal andere ‘typografen’ de huisdrukkerij van het Maagdenhuis over… een stroom van pamfletten is het resultaat. Er is een foto (gedateerd 20 mei 1969 van de hand van Ed van der Elsken) waarop Adje te zien is in het raam van het Maagdenhuis samen met ASVA voorzitter Middendorp, plus nog een andere bezetter waarvan ik de naam niet ken. Zij spreken met Ed van Thijn (toen 2e kamerlid PvdA), die op straat staand, zegt te komen onderhandelen over het opgeven van de bezetting (zeker niet zijn solidariteit komt betuigen). Wat er daar besproken is weten we enkel van horen zeggen. Geen bandrecorder in de buurt, laat staan al die videocamera’s die we nu hebben. Zeker is dat Middendorp, die verslag doet aan de algemene vergadering van de bezetters, maar ten dele verslag doet van wat er bij dit ‘raamgesprek’ gezegd is. Onder druk van de studentenbonzen zwichten de bezetters voor dreiging met staatsgeweld. Wel wordt er passieve weerstand geboden en worden alle bezetters stuk voor stuk het Maagdenhuis uitgesleept door politie en marechaussee. De studentenbezetters komen er met een boete maar zonder strafblad vanaf (de autoriteiten zijn beducht voor een te groot aantal geknakte studentencarrières), de niet studenten uit alle maatschappelijke geledingen (typisten, kantoor- en magazijnbedienden, kunstenaars, huisvrouwen, bouwvakkers, werklozen) worden minder coulant behandeld. Rob Stolk is trouwens de enige die een gevangenisstraf moet uitzitten omdat hij consequent weigert deemoedig in de rechtbank te verschijnen of de hem opgelegde boete te betalen.

Vanuit onze groep, waarin ook Adje zat, werd nog tijdens de Maagdenhuisbezetting een pamflet opgesteld aan de bezetters, waarbij – in de trant van die tijd – een hele tris namen van min of meer imaginaire organisaties stond: “federatie van onafhankelijke vakgroepen, drukkersbelangengroep, woningburo de kraker, gedecentraliseerde filmgroep, vrienden van het onafhankelijke lied.”
De tekst ging wel wat verder als een roep om meer inspraak zoals in de meeste pamfletten van de inmiddels door de studenten-vakbondsbonzen gecontroleerde bezettingsactie, zo lees ik (in de database van Amsterdamse pamfletten van Frans Panholzer gedateerd op 18 mei 1969) deze samenvatting:

“Wij zijn solidair met jullie bezettingsaktie, omdat iedere bezetting ontkenning van bezit is. Hoed je voor studenten-vakbondsbonzen, die deze aktie alleen misbruiken om tot een betere onderhandelingspositie te komen met de marionetten van de machthebbers. Zij maken deze aktie tot díe vernieuwing, die het sisteem nodig heeft om de bestaande verhoudingen te kontinueren. Bevrijdt je uit dit isolement. Bevrijdt je van de door de (studenten)pers opgedrongen leiders, van je privileges als student. Praat niet over het haalbare binnen het sisteem: verwerp het sisteem. Houdt de macht aan jezelf, vorm je eigen aktie-komitees. Delegeer niet, maar diskussieer en kommuniseer. Ken de Algemene Vergadering geen beslissingsrecht en beslissingsmacht toe, maar laat de algemene vergadering een voortdurende konfrontatie van ideeën zijn.”

Het is een tekst die wij – zoals meestal in die tijd –  collectief geschreven hebben, een tekst die in weinig geschiedbeschrijvingen van het jaar 1969 aangehaald wordt. Het ademt vooral de geest van de radicale bezettingscomités in Frankrijk, zoals die van het Comité Permanente de l’Occupation de Sorbonne in mei juni 1968, waarbij compromisloze ‘situationisten’ van zich deden spreken. Wij zijn ons bewust van dat wat in het Franse politieke jargon ‘récuperation politique’ heet, de kaping, omdraaiing, verdraaiing tot in het tegendeel… ‘inkapseling’ is het Nederlandse woord hiervoor.

Aldus geschiedde. Tegen straatdemonstranten en Maagdenhuis-sit-in-bezetters werden knuppels, traangas, arrestantenwagens en gerechtelijke vervolgingen ingezet. Dit leverde voor hen, die in opstand kwamen, buiten grote frustratie niet meer op dan een soort tandeloze inspraak van studenten bij het universiteitsbestuur.

Niet veel later zijn wij verbonden door het ‘imago’ van Woningburo de Kraker weer actief en dan met een bezettingsactie direct ten behoeve van onszelf, want dat is de basis idee en kracht van de kraakbeweging: LOS JE EIGEN WONINGNOOD OP!

De bezettingsactie is in de Damstraat, verdiepingen van een pand boven een bakkerij waarvan de woningen aan de woningvoorraad onttrokken zijn ten behoeve van de uitbreiding van een hotel. Je zou anno 2018 zeggen dat deze actie waarbij woningnood en toeristenindustrie als verband houdende begrippen aan de orde komen, bijkans visionair is. Ik geef hieronder het hele pamflet in facsimile weer en je leest hoe ook de onderdrukking van het verzet van de Maagdenhuisbezetting er nog in doorklinkt. Eerst echter de gehele foto die in het tableau voor Adje verwerkt is. Opname van Pieter Boersma en een aparte foto van een handgeschreven manifest op de voordeur van de opgang naar de bovenwoningen [klik op foto’s voor een grotere versie].

De kraak in de Damstraat was niet de eerste actie van Woningburo de Kraker, de eerste was in de Nieuwmarktbuurt op 21 december 1968 het waren de bovenverdiepingen van het pandje Keizersstraat 1, waar toen een kapper zat. Die actie werd nog voorbereid in de kantine van de Academie voor Bouwkunst aan het Waterlooplein. De actie mislukte, zo ook de volgende poging in de Dapperbuurt in de Van Zesenstraat, de daaropvolgende begin februari 1969 in de zelfde buurt, Wijttenbachstraat, was wel succesvol en hield stand tot oktober 1969. Samen met filmacademie student Ruud Schuitemaker maakte ik over die actie destijdss een radio-documentaire voor het jongeren-programma Sjook van Theo Stokkink. Die documentaire kan on-line beluisterd worden…  De eerste stem die je hoort is die van Tom Bouman die de tekst van Provo’s Witte Huizenplan voorleest.

PBA 1263-30-07-'69

Op het balkonnetje boven van links naar rechts: Pieter Kuyper, Adje Leefland, Rob Stolk, Carolien.., Pieter Niers. In het raam verdieping eronder het zusje van Saar Stolk Hennie met …. ik weet het niet meer, volgens Saar Stolk is het misschien Tanja Bodijn. Links onder op de rug gezien Josien Eissens. Adje – op het balkonnetje – houdt een hijstouw vast.

PBA 1263-4-07-'69


Het pamflet van de Damstraat bezettingsactie


Het is deze terugblik op een halve eeuw terug, die kan verduidelijken wat mij met Adje verbindt in het heden, die doet begrijpen hoe gelukkig het mij maakte om in de afgelopen twee jaar Adje weer regelmatig te zien en te spreken. Wij waren elkaar sinds het midden van de zeventiger jaren half uit het oog verloren nadat we nog tijdens de acties in de Nieuwmarktbuurt enkele jaren gezamenlijk aan het maken van publicaties, zoals het Amsterdams Weekblad, gewerkt hadden.
Nu waren Adje en zijn vouw Anneke (46 jaar bij elkaar) betrokken bij het verwerken van het archief van een gezamenlijke vriend, de architect Dik Tuijnman (1937-2016). Dik kan als kampioen ‘onorde’ aangemerkt worden, dus het was niet met een paar dagen hand en spandiensten te regelen. In zijn woning kwamen we met een groepje van vrienden van Dik Tuijnman regelmatig samen om de chaos om te vormen tot bewaarbare orde. ‘Praten en breien’ karakteriseerde die bijeenkomsten, waarbij het middel – de archiefgroep – ons bij wijle belangrijker voorkwam dan het doel.


Van links naar rechts: Frank Smit, ikzelf, Adje, Marijke Groeneveld, Anneke.

Met Adje had ik die mooie ervaring van als je iemand uit het verleden tegenkomt en je direct de draad weer weet op te pakken, met elkaar een gesprek voortzettend alsof die hele tijd ertussen nooit bestaan heeft. Vertrouwd was mij zijn zachte intonatie, de wat lijzige spraak, niet enkel bedachtzaam, maar ook overgaand naar plotseling spontane invallen. Zo maakte ik die laatste foto van hem terwijl hij op thema gesorteerde boeken van Dik Tuijnman heel netjes met een touwtje erom bundelde. Het was aangenaam warm in die grote kamer met een mooie inval van zonlicht door de grote ramen van de beletage van Sarphatistraat 29, in het huis van Dik Tuijnman, nu van zijn dochter Karen. Was het serendipiteit, georganiseerd toeval, dat de titel van het bovenste boekje op de stapel die hij onder handen had was: “TOUWverbindingen”?


Mij kwam – verleden week – bij horen van zijn onverwacht overlijden het Duitse zinnetje in gedachte..

Der Faden is gerissen

Tjebbe van Tijen 13 december 2018

Read Full Post »

EVELIEN GANS overleden op donderdag 19 juli, “een depressie” schrijft het NRC zonder verdere uitleg, de rest is aan ons om te gissen… (*)
Ken haar uit de midden zeventiger jaren, ze was een kraakster actief in de Amsterdamse Oosterparkbuurt en radicale acties waren haar niet vreemd. Herinner me – al te vaag – debatten in krakerskringen met haar over de mate van ‘compromisloos handelen’…
Dat alles kwam tot bedaren met de jaren, wel bleef dat krakers breekijzer in overdrachtelijke zin in haar wetenschappelijk werk terugkomen, nu als publiciste en onderzoekster. Herinner mij hoe zij in het debat rondom de moord op Theo van Gogh en het het antisemitisme element daarin een stellingname had die mij beviel (**)…
Nog maar kortgeleden kocht ik het eerste deel van haar dubbel biografie van Jaap en Ischa Meijer… Moet bekennen dat ik het forse boek nog niet geheel uitgelezen heb, maar wat ik las heb ik zorgvuldig gelezen en mij beviel de fijnheid van de documentatie die ten grondslag ligt aan haar historisch betoog… nee niet een boek om ‘in een ruk uit te lezen’, in tegendeel proevend lezen en voortdurend doorbladerend naar het notenapparaat. Jaap Meijer is mij al heel lang dierbaar en haar onderzoek geeft meer dan een ‘enkelvoudige waarheid’ over wat hem overkwam en hoe hij handelde… zo hoort geschiedenis te zijn.
Nu moeten we het doen met wat zij aan geschriften heeft nagelaten. Haar gedrukte meningen kunnen we nalezen, maar er komen geen verrassingen meer bij, geproduceerd met haar werktuigen: breekijzer en pen.
(*) Het NIOD publiceerde een in memoriam van Frank van Vree, waar te lezen staat dat Eveline zelf een einde aan haar leven gemaakt heeft: “Het bericht, dat zij haar leven heeft beëindigd, komt dan ook hard aan. Ze was nog zo veel van plan, we hadden haar nog zo nodig, ook al was ze sinds anderhalf jaar officieel pensionada.”

(**) Een citaat uit het hoofdtsuk ‘Theo van Gogh als fenomeen’ in het haar boek ‘Gojse nijd & joods narcisme – Over de verhouding tussen joden en niet-joden in Nederland’ (1994):
“Theo van Gogh en de redactie van Propria Cures antisemieten? Dat is uiterst aanvechtbaar: hun agressie richt zich immers niet tegen joden in het algemeen, noch roepen zij op tot een al dan niet georganiseerde jodenhaat. Maar onmiskenbaar is dat zij op het randje balanceren – daarvan getuigen ook de steeds wisselende uitspraken van de rechterlijke macht. Als trendy schenders van het taboe flirten ze met het antisemitisme – met name in hun gebruikmaking van stereotypen – en het doelbewust kwetsen lijkt tot levenshouding versteend.
Het blijft intrigerend waarom Theo van Gogh zo populair is en zijn ster nog steeds rijzende, terwijl in zijn schrifturen iedere week dezelfde vijanden en vrienden figureren, dezelfde metaforen en scheldwoorden worden gebruikt, op dezelfde hitsige toon gezongen: Van Gogh is als een statisch personage in zijn eigen film. Het is echter duidelijk – het werd al eerder gesteld – dat hij in een behoefte voorziet. En zoals het een rebel without a cause betaamt, wordt hij geïmiteerd: in zowel Propria Cures en Nait Soez’n als in het obscure Groningse blaadje Reactie (waarin de hoofdredacteur Bart Croughs joodse schrijvers er ondermeer van betichtte naarstig op zoek te gaan naar ‘hun eigen holocaust’) is de invloed van Van Gogh herkenbaar.”
De hele tekst is publieklijk beschikbaar op dbnl
NB haar portretfoto die ik uitknipte is gemaakt door Ernst Coppejans voor een speciaal nummer van Vrij Nederland (digitaal) [ https://www.vn.nl/evelien-gans-in-memoriam/ ]; de boekenkast is een foto van de website van het NIOD waarbij haar naam voorkomt.

Read Full Post »

CECIL TAYLOR 1929 – 2018


1960 was het en mijn oren waren al een beetje gewassen door het grijs draaien van bebop platen: snelle riedels, dwarse akkoorden, huppelende tempi wisselingen; Charlie Parker, Art Tatum, Thelonius Monk… daarna kwam Ornette Coleman die “The shape of Jazz to come” verkondigde met het snerpende geluid van zijn plastic saxofoon. Het was in dezelfde tijd dat “The world of Cecil Taylor” de onze binnendrong met razendsnel kruiselings gehamerde motiefjes, nu eens hoog de lucht ingeslingerd, dan weer met voetpedaal de grond in gestampt… Cecil Taylor, mijn nieuwe held die ik nooit in echt heb horen spelen, maar des te meer gedraaid heb op mijn draagbare pick-up in de jaren dat ik als jonge kunststudent steeds maar van woning en woonplaats verwisselde….

Het deed me terugzoeken naar wanneer hij dan wel voor het eerst in Nederland optrad en dat was zo te zien in 1967… mijn vriend Pieter Boersma was erbij toen in een Hilversumse radiostudio Taylor een soort master-class gaf, georganiseerd door onze eigen radio-hoogpriester van de jazz Michiel de Ruyter… [niemand heeft die sessie destijds opgenomen, zo blijft er enkel beeldmateriaal in het archief van Pieter Boersma] Hij stuurde mij zojuist een aantal foto’s van de workshop in de AVRO studio in augustus 1967 waarvan ik er hier twee plaats…

Cecil Taylor ,Han Bennink Hilversum 08-1967

Cecil Taylor met Han Bennink, AVRO stuio augustus 1967 (copyright Pieter Boersma)

Cecil Taylor Avro studio Hilversum 08- 1967

Cecil Taylor, AVRO studio, augustus 1967 (copyright Pieter Boersma)

Vond drie interessante krantenstukjes (op delpher.nl staan er meet, aak enkel aankondigingen) van dat jaar en een ieder die zijn muziek herinnerd en een halve eeuw terug in de tijd wil gaan, mag ik deze aardige documentatie niet onthouden (ik laat de door de computer gelezen (OCR) krantenversie ongewijzigd):

Het Parool 28/06/1967:
(Van een onzer verslaggevers) AMSTERDAM, woensdag. — Jk gooi het hele programma om”, roept Boy Edgar.-„Je kunt na Cecil Taylor niemand anders meer laten spelen. Hij moet maar als laatste voor de pauze’ optreden.” In AVRO Studio 1 heeft pianist Cecil Taylor zojuist bijna een uur achter de vleugel gezeten. De resultaten zijn velerlei: er zijn twee snaren gebroken, Cees Slinger (pianist van Boy’s Big Band) is weggelopen, de rest van het publiek zit verwezen voor zich uit te staren, totaal ondersteboven van het muzikale krachtsvertoon van de 34-jarige Amerikaanse jazz avant-gardist.
Taylor zelf zet zijn donkere bril weer op. reageert met een korte hoofdknik op het aarzelende applaus en loopt onbewogen terug naar de stoel op de achterste rij. waar hij de hele avond, roerloos heeft zitten luisteren naar de prestaties van de beste Nederlandse avant-garde-combo’s (Misja Mengelberg met Willem Rreuker, Nedlv Elstak, Dick van der Capellen). De eerste dag van de workshop, bedoeld als voorbereiding op de jazz-concerten van donderdag in het Amsterdamse Concertgebouw en zaterdag in de Rotterdamse Doelen, is met een overdonderende climax besloten. Later op de avond zullen Misja Mengelberg en Cecil Taylor nog een lang gesprek voeren, maar pianiste-vocaliste Judy Roberts — een 22-jarig meisje, dat in Chicago door Boy Edgar is ontdekt — is na een half uur nog niet bekomen van d<> schokwerking, die Taylors muziek op haar heeft gehad. Met het hoofd voorover en haar handen bij de oren zit ze verbijsterd aan een tafeltje in een Hilversums muzikantencafé.
CECIL TAYLOR blijkt een welbespraakt en uiterst intelligent man; alleen op vragen over zijn eigen muziek reageert hij terughoudend. ~Heb ik al die pianisten de stuipen op het lijf gejaagd? Nou. dat spijt me dan”, verklaart hij met een malicieuze glimlach. „Wat kan ik eraan doen? Het is htin probleem”. Anders dan veel andere Amerikaanse jazz-musici, die naar Europa komen, heeft Taylor weinig illusies over de mogelijkheden in ons werelddeel. „In Europa krijg je makkelijker de beschikking over goede instrumenten en faciliteiten van radiostations:, maar verder zijn de problemen dezelfde als in Amerika”, zegt hij, „alleen zijn de tegenwerking en de discriminatie, die je in New Vork ondervindt, veel sterker, veel slimmer ook, dan hier. Maar je hebt daar dan ook de mogelijkheid om er meer tegen te doen, om er kracht en inspiratie uit te putten”.
Martin Schouten in het Algemeen Handelsblad 30/6/1967:
Cecil Taylor: Pianist van uitzonderlijk niveau
%OALS alle grote jazzmusici is de Amerikaanse pianist Cecil Taylor iemand die uit veel uiteenlopende invloeden een onmiskenbare eigen stijl heeft opgebouwd. Maar in Taylors spel klinkt, in tegenstelling tot dat van veel van zijn voorgangers en tijdgenoten, niet alleen de hele jazztraditie mee, maar ook een groot deel van de Europese traditie (grofweg: van Chopin tot Stockhausen). Gisteravond, in de grote zaal van /iet concertgebouw, waren het vooral Liszt en Ravel die Taylor duidelijk ravitailleerden: virtuose oktaven- en tertsenpassages, fel ratelend vingerspel, terwijl het ontbreken van een duidelijk melodisch verloop èn Taylors harmonische en ritmische stoutmoedigheid associaties op riepen met Scriabinetudes
HET jazzmatige aan Taylors spel was minder manifest, althans niet in die zin dat even duidelijk uit het werk van bepaalde jazzmusici of uit bepaalde genres was geput. Maar het improvisatorische karakter van zijn spel en vooral de enorme emotionele inzet waarmee hij musiceerde stempelden Taylor’s drie kwartier durend recital tot een onmiskenbare Jazzsolo. Een solo, het enkelvoud is geen vergissing, want het hele recital was gewijd aan de uitvoering van één werk: Carmen with rings. Een stuk dat gebaseerd is op twee motiefjes en dat bestaat uit een min of meer vastgelegde doorwerking, die in dezelfde gedaante voortdurend weer opduikt, en een serie geïmproviseerde variaties; de opbouw is zo ongeveer die van Moussorgky’s Schilderijententoonstelling. Werd die doorwerking op den duur wat monotoon, de in grote spanningsbogen verlopende variaties zaten
voortdurend vol verrassende vondsten. Zelfs het metalige getinkel van de in de eerste minuten gebroken piano-snaar (Taylor is een typisch Amerikaanse virtuoos van het type Van Cliburn) werd ogenblikkelijk op een logische manier in de improvisaties geïntegreerd. VEEL meer valt er na twee maal horen — de besloten uitvoering van hetzelfde werk, maandag in Hilversum, viel trouwens totaal ‘anders uit: Bartökachtig en met veel boogieen blues-ingrediënten — niet over te te zeggen. Het werk is zo rijk dat het eenvoudig nog niet te overzien is. Taylors unieke positie in de jazz (de grootste pianivirtuoos uit de hele geschiedenis van de muziekvorm, de belangrijkste animator van de huidige avant-garde, de meest meeslepende improvisator sinds Parker en Monk) werd overigens ondubbelzinnig bevestigd
door dit optreden, het eerste in Nederland. Voor een zeer slecht bezette zaal, merkwaardig genoeg, die na afloop van het recital een zeldzame combinatie van vermoeidheidsverschijnselen, uitbundig enthousiasme en verbijstering vertoonde. , Dat de rest van het programma wat bleek afstak naast deze gebeurtenis spreekt haast vanzelf. De pinao-solo van Taylor werd omlijst door een optreden van Boys Big Band, in vertrouwde repertoire-stukken en een nieuwe Loevendie-compositie, van de pianiste Judy Roberts — erg vrijblijvend, technisch heel zwak — een gelegenheidscombinatie met een aantal bekende Nederlandse musici en de sax-sectie uit de Big band. Bij de solisten blonk vooral altsaxofonist Piet Noordijk uit; als vanouds. De nieuwe Loevendie-compositie, Taburuh geheten, verdient meer dan alleen maar gesignaleerd te worden; hopelijk is er
binnenkort gelegenheid uitvoeriger op dit werk in te gaan. Zaterdagavond wordt dit programma in de Rotterdamse Doelen herhaald, althans het niet geïmproviseerde gedeelte. M. SCHOUTEN

Ref: gebruikte beeldelementen:
– Foto Cecil Taylor in het Amsterdamse Concertgebouw in 1987 (Pieter Boersma).
– Screenshot van video op Youtube ter gelegenheid van een een manifestatie ter ere van Cecil Taylor in het Whitney Museum in New York, 2016.
– Score (een transcriptie bij benadering, want Taylor behoeft een eigen methode van notatie om de complexiteit weer te geven) van een piano-concert door Cecil Taylor in de zeer technische, en even interessante studie ‘Cecil Taylor: Life As . . .Structure within a free improvisation’ van Kaja Draksler, Trboje, Slovenia, june 2013, p.63.
Hier te downloaden: http://www.kajadraksler.com/Taylor.pdf
– Record sleeve (oktober 1960) “The world of Cecil Taylor” (dimmed in background)… a public version of that record can be listened to via Youtube…

Tot slot nog een toegift over de receptie van Cecil Taylor in Nederland in de vroege zestiger jaren… een interview uit 1962 in het Vrije Volk met Misja Mengelberg door Ben Bunders.


De vernieuwingen die zich in de jazz aan ‘t voltrekken zijn, volgt hij op de voet. ‘Er is wat betreft de piano een lijn in de jazz te ontdekken-die loopt van Duke Ellington over Thelonirus Monk naar Cecil Taylor. Ellingtons muziek, die aanvankelijk keurig de harmonieleer volgde, begon de opeenvolging van het geluid aan te tasten: klanken of klankgroepen kwamen, geïsoleerd te staan, omringd door stilten.
Bij Monk, met John Coltrane (tenorsax) en Ornette Coleman (altsax), de bekendste vernieuwers van de jazz in deze tijd, is deze ontwikkeling veel duidelijker hoorbaar. Schrille met emotie geladen klanken. verscheuren als kreten de stilte.
Cecil Taylor ten slotte, hier weinig bekend, gaat nog. verder dan Monk in het afbreken van de melodie, zijn aanslag is kort en fel, klanken en klankgroepen staan asymmetrisch ten opzichte van elkaar. (mijn benadrukking tj.)
Zijn gedachten’ aarzelend formulerend, moeilijk pratend, naar. woorden zoekend, probeert hij duidelijk te maken hoe de jazz zich naar zijn mening ontwikkelt.


Read Full Post »


[iHitNews no.36 2/4/2018].

Most of her life dedicated to the struggle against Apartheid, a violent system, a violent struggle, more alone than together with her husband Nelson Mandela who was imprisoned from 1963 to 1990. She has been instrumental in years of mobilising campaigns for the ANC and the end of Apartheid. It made her a symbol of that struggle. That role was all fine when it was about community support (founding local medical clinics) and political attacks on the Apartheid regime, but became problematic after the mid 80s of last century when regime violence, counter-violence, spying and infiltration by the secret police, lead to distrust, suspicion, and accusation. Some suspicions of infiltration and betrayal proved to be right, others remained non proven or were simply false. Brutal reactions to state violence. Beatings, arson and murder became tools to forge ‘unity’. Most brutal the execution by burning people alive, with car tires in flames around their neck (necklacing). Winnie Mandela refrained from calling a halt to such methods, she even endorsed it.

13 April 1986 video recorded statement in Munsieville, South Africa she said:

‘We have no guns—we have only stones, boxes of matches and petrol. Together, hand in hand, with our boxes of matches and our necklaces we shall liberate this country.’

Emma Gilbey, The Lady: The Life and Times of Winnie Mandela, London, Jonathan Cape, 1993, pp. 145–46.

[NB Violence was official ANC policy in those days. At its Kabwe Conference in Zambia in June 1985 Joe Slovo, chief of staff of ‘Umkhonto we Sizwe’, para-military wing of the ANC, affirmed that there was ‘No Middle Road’, and the only acceptable strategy was the revolutionary overthrow of apartheid. Quoted in “Trust in the Capacities of the People, Distrust in Elites” by Kenneth Good (2014), p.71]

This statement on necklacing, dating back to 1986, is one of the most quoted endorsements of disciplining violence against ‘traitors to the cause’ by Willie Mandela. It is not the only time – though – she said it publicly, as can be seen on this video of her speech for a crowd in Soweto which is most probably at the day of her return to Soweto in 1985, from which she was officially still banned. The image and sound quality of this video are very bad, and there is no proper source, but still it serves it’s purpose as a historical document of those times.
We seeWillie Mandela addressing a huge crowd, speaking in English, pausing after each sentence for a translation (could be Zulu or Sotho). Her discourse as show starts of with:

You are not going to fight this government with AK47s because you do not have any. We are not prepared for any reform of Apartheid. You can not reform sin. Apartheid is a criminal act against mankind. We are not able anymore to accept that criminal act by a minority…we are 30 million… Power to the People!… 

It is often difficult to hear what she says…

…we have no arms but boxes of matches…

and then when you click the video-player once again there is the sentence:

With our necklaces we will liberate our country

It is in this suppressive atmosphere that the abduction, torture and murder of a young boy – Stompie Moeketsie – took place in 1988. The boy, 14 year old, was suspected of being a police informer and his abduction and murder was the work of the strong hand gang – and personal security force of Winnie Mandela – know as the ‘Mandela United Football Club’. It lead to several court cases against Winnie Mandela. In 1991 she was acquitted for the murder, but not for the kidnapping. It was proven that she had witnessed the torture of the boy before he was found killed. This was not the only case of civil terror during the 80s linked to Winnie. It hurt her public image. It also hurt her political career in post-Aparheid society. Attempts at reconciliation during hearings in 1997 failed. She did get government positions in the first ANC governments, during which there were allegations of corruption. Still she kept a large following among the ANC electorate. In 2009 she was second on the ANC list, after Jacob Zuma.

The depiction of Winnie Mandela in several movies tend to focus on the more glorious aspects of her life. Her role in the decades of struggle – some say – has been more important then that of her imprisoned husband Nelson Mandela.

It must be noticed that later in her live Winnie Mandela did condemn the outburst of communal violence against black immigrant workers from Zimbabwe, Mozambique and the Congo in the year 2008 in the Johannesburg and Pretoria area. Violent xenophobic riots whereby necklacing, did appear again.

It is the old question of means and ends, if violent acts can be used for constructing a beter and peaceful society. It certainly is questionable if the Apartheid regime would ever have collapsed without counter-violence. Was it no the utter dangerous situation in the townships that made them into no-go-zones beyond direct Apartheid regime control?

Post Apartheid euphoria has long faded away and the question of tactics for change are posed again. The controversies about the role of Winnie Mandela in this proces of change – flaming up again at the moment of her death – will not come to any conclusion, the camps of those for and against her seem to be in balance. Still this debate may lead to reflection on the importance of finding ways of social change whereby means and ends are more closely related, some may call it a luxury to be able to do so. This I will illustrated by a citation from a review of a movie on South Africa, the ANC and the Mandela’s, “Long Walk to Freedom” by Justin Chadwick (2013), by Gugulethu oka Mseleku in the Guardian (several years ago), in which Willie Mandela’s apology of violence is noted and also explained:

The fact is that, for South African women, Winnie’s role was more fundamental than her husband’s. Though the world’s leading opinion formers have been all too keen to demonise her, Chadwick’s film is a reminder that Winnie, with the help of her daughter Zindzi, was largely responsible for perpetuating Nelson’s image as the embodiment of the liberation struggle.
More importantly, the Mother of the Nation suffered, not only because of Nelson’s incarceration, but also through her own constant arrests and torture. Despite the cowardly, misogynistic regime’s torment of a single mother and her daughters, Winnie remained strong and resilient in her defiance.”

The article also mentions the case of the murder of Stompie and reacts on it like this:

Our hearts bled for Stompie and his mother, and recognised the brutality of his killing. But we understood that the system she was fighting against was brutal and brutalising. Where was the reconciliation that had been so freely offered to Europeans, for Mama Winnie? After all she had been through, could Nelson and the ANC really not be reconciled to the fact that she had been fighting a war “by any means necessary”?

There are 428 comments on this article which you can read for yourself. I just cite this one (number 110):

Habakuk 3 Jan 2014 15:26
“Her reputation was damaged by such rhetoric as that displayed in a speech she gave in Munsieville on 13 April 1986, where she endorsed the practice of necklacing (burning people alive using tyres and petrol) by saying: “With our boxes of matches and our necklaces we shall liberate this country.”
No thank you Winnie. Shove off.

And this one more moderate (Number 11):

Keo2008 3 Jan 2014 17:57 11 12 The writer is pointing out that Winnie hasn’t received the same clemency that has been enjoyed by other perpetrators of brutal violence during Apartheid. Personally I’m not so sure about this peace and reconciliation business and seeing thugs on both sides getting away with the most atrocious acts is sickening (and not just in South Africa…remember the Good Friday Agreement…?) but in the name of fairness I think the writer does have a point…

The full article can be found at:

ref. image elements:
(1) Photograph at top, Winnie during her seven year banishment and house arrest in Brandfort (free State) starting in 1977 (the house had no floor or ceiling, no running water and no electricity, no visitors allowed as well).
(2) The painting left under us by the artist Noel Hodnett (born in what was then Southern Rhodesia in 1949, later moving to South Africa).
(3) Winnie Mandela is a 2011 drama film adaptation of Anne Marie du Preez Bezrob’s biography Winnie Mandela: A Life. The film is directed by Darrell Roodt, and stars Jennifer Hudson, Terrence Howard, Wendy Crewson, Elias Koteas, and Justin Strydom. Image Entertainment released the film in theaters on September 6, 2013
Film citic of the Guardian Ed Gibbs had this comment: “This syrupy biography of the former wife of Nelson Mandela seeks to sugar-coat South Africa’s complex history.”

Read Full Post »


activist, afficheur, performer en poëet, pamflettist, publicist en voor ik het vergeet: verzamelaar en antikwaar, dat is… wat hij deed

Tjebbe van Tijen 16 juni 2010 (overgeplaatst naar The Limping Messenger op 17/2/2018)

Bij schrift van 23 januari 2015
Dit is een prent die ik in de maand juni van 2010 maakte voor mijn toen net overleden vriend Steef Davidson. Het was de bedoeling dat deze prent als losse bijlage bij het buurtblad van de Nieuwmarktbuurt Amsterdam ‘OpNieuw’ uitgegeven zou worden. Daar is het nooit van gekomen, omdat de redactie van het blad in die tijd, met name Piet van Harn, vond dat er al te veel overlijdensberichten in het krantje stonden… ook werd een losse bijlage als een ‘slecht idee’ gezien. Heb destijds zelfs nog aangeboden om de drukkosten zelf te betalen en ook het vouwen en inleggen van dit affiche (A2 formaat) te willen regelen (ouderwets ‘verzamelen, vouwen en rapen’ van kleine blaadjes door de redactieleden zoals wij gewend waren in de zestiger en zeventiger jaren van de vorige eeuw. NEEN, de met de jaren wel wat autoritair geworden informele hoofdredacteur Van Harn wilde het niet…. Herinner me nog dat ik hem door de telefoon toebeet “burokraat!.” Nu kon Piet wel tegen zo’n mentaal stootje als vol continu actievoerders in het begin van de zeventiger jaren waren wij gehard in de strijd met de mond. Zo niet het lichaam van Piet, dat gaf het slechts enkele maanden na dit incidentje op en aan mij was de droeve taak een ‘in memoriam’ Piet van Harn (1946-2010) voor dat zelfde buurtblaadje te schrijven (er staat nog een on-line verzie op mijn blog)

Ik moet bekennen dat ik destijds het maar het laten lopen met dat affiche… heb toen wel een kleine web-site (die zie je ook aangekondigd op dit affiche; het web-adres is inmiddels veranderd zie onderaan) voor Steef Davidson gemaakt en dat hebben veel van zijn vroegere vrienden en kennissen wél gezien.

Nu kwam Steef mij weer in de herinnering toen ik hoorde van het overlijden van de striptekenaar Peter Pontiac, die ik zelf niet goed gekend heb, maar wiens werk ik via Steef ontdekte… waarbij vooral Pontiac’s zijn verbeelding van heroïnegebruik mij destijds (1977) sterk aansprak.

Maakte aldus een herinneringspagina met bijschrift voor Peter Pontiac, met een verwijzing naar de In Memoriam pagina van Steef en moest toen terugdenken aan dat affiche… dat ik zonet terug vond op één van mijn vele harde schijven hier… en, aangezien de doden geen haast hebben plaats ik deze herinneringsprent voor Steef alsnog hier op mijn Flickr-news-tableau pagina… Steef zijn vrouw, Jettie Suykerbuyk-Wagenaar is gelukkig nog steeds in goede gezondheid.. je ziet haar hier als klein meisje uit het raam hangend met haar moeder op de bovenverdieping van de CasaBlanca op de Zeedijk en als rokende tiener hipster in de Lucky Star (dancing bij het Leidseplein) en samen met Steef op de Nieuwmarkt begin 1970.

De in-memoriam pagina van Steef staat hier

De in-memoriam pagina van Peter Pontiac staat hier

De verwantschappen tussen beiden worden vanzelf duidelijk… zo schreef op Facebook één van Pontiac’s vrienden of vriendinnen over hem als de “Robert Crumb van de Lage Landen”… nu als je niet weet wie Crumb is dan bevind je je op de verkeerde web-pagina….

Read Full Post »

het leven als een lust, het leven zeer bewust, één van ons kortstondig  aktieverbond, een binding, meer aan een idee,  dan aan een territoire, onuitwisbaar, herinnerd door ons die blijven: voor Piet van Harn 1946 - 2010 van Tjebbe van Tijen

Ik leerde Piet van Harn kennen in de vroege jaren van de Aktiegroep Nieuwmarkt omstreeks 1972. Hij had een pandje gekraakt in de Lange Keizersdwarsstraat, terwijl ik - om de hoek - in de Keizersstraat woonde. Kende hem ook als journalist en schrijver van brochures en boekjes voor de organisatie Sjaloom in Odijk. 'Kosmos-story' heette de brochurereeks waaraan hij werkte. Hij leerde ons in 1973 dat de multinational ITT slecht en de baas van Joegoslavië Tito een "revolutionaire realist" was. Wat dat laatste betreft woonde Piet niet alleen letterlijk een straatje verderop, voor mij die zojuist "De Nieuwe Klasse" van Milovan Djilas gelezen had, een kritiek op de Joegoslavische 'klassemaatschappij' onder bewind van de Communistische Partij. Tegenover de verschillen tussen ons over hoe de strijd in ver gelegen Tweede en Derde Wereld landen te duiden, stond een eensgezindheid als het om het ons 'eigen' gemaakte straatje en buurtje ging. Piet had een vaste en vlotte pen en schreef menig aktiepamflet en beter nog badinerende strijdliederen en conferences. Hij behoorde ook tot de 'geheime staf' van de Aktiegroep Nieuwmarkt die de inzet van 'tactische wapens' tijdens de ontruimings-veldslagen in 1975 regelde. Operaties georganiseerd vanuit de premisse dat wij niet van plan waren "te sterven voor een straatje." Veldslagen die er welliswaar zeer gewelddadig uitzagen, maar waarbij geen enkele dode viel en de verwondingen uiteindelijk beperkt bleven tot blauwe plekken, bloedneuzen en traangasgehoest. Maar vooral... Piet gaf zwier aan het activistenleven dat wij ons toen aangemeten hadden. Plezier als doel en middel. Vertier als drijvende kracht. Dat maakte mede dat wij niet verwerden tot verbeten doctrinaire samenzweerders tegen de sloop en bouwplannen van De Gemeente, maar standvastige en opgewekte actievoerders. Die 'joie de vivre' is wellicht één van de doeltreffendste wapens tegen de autoriteiten geweest. Dat is zoals ik mij Piet vooral herinner. Piet van Harn kreeg het afgelopen jaar enige ernstige kwalen en overleed op vrijdag 15 oktober 2010.

[klik plaat voor grotere versie]

Piet van Harn wordt maandag 25 oktober begraven op de Oosterbegraafplaats te Amsterdam om 14:00 uur.

Read Full Post »